 | Co? Gdzie? Kiedy? |
| 7 kroków |
| Czy też mogę oddać krew? |
| Korzyści krwiodawcy |
| Vademecum |
| Fakty |
| Forum dyskusyjne |
| Galeria |
| Przyjaciele |
| O nas |
| | Idea |
| | Kontakt |
Vademecum
Czym jest krew?
Składniki krwi
Autotransfuzja
Informacje o AIDS /pdf
Krew jest tkanką łączną płynną, której ilość zależy między innymi od masy ciała człowieka. Przeciętnie w organizmie człowieka znajduje się 5 – 5,5 litrów krwi (ok. 7% masy ciała). Krew spełnia następujące funkcje:
- transportowe - dostarcza do tkanek tlen i substancje odżywcze, a odprowadza z nich produkty przemiany materii, jak i również przenosi hormony do odpowiednich narządów;
- obronną – umożliwia wykrywanie czynników szkodliwych (bakterie, wirusy) i skutecznie im przeciwdziała.
Krew składa się z osocza (ok. 55 %) oraz zawieszonych w nim wyspecjalizowanych elementów morfotycznych (u mężczyzn 44 – 46%, u kobiet 41 – 43%), tj.:
- krwinki czerwone (erytrocyty) – ok. 44 % objętości krwi;
- krwinki białe (leukocyty);
- płytki krwi (trombocyty).
Do góry
W centrach krwiodawstwa oprócz krwi pełnej można oddać następujące jej składniki (przy pomocy specjalnych urządzeń zw. separatorami):
- osocze w procesie plazmaferezy – pobiera się 600 ml osocza, trwa to ok. 30 min, można oddawać co 2 tygodnie do 20 razy w roku.
Osocze składa się przede wszystkim z wody (ok. 92 %), natomiast resztę stanowią białka (albumina, fibrynogen, białka odpornościowe – immunoglobuliny), związki mineralne, substancje odżywcze i hormony. Podaje się je najczęściej chorym z dużą utratą krwi, z zaburzeniami krzepnięcia, po oparzeniach, urazach; - płytki krwi w procesie trombaferezy – pobiera się 300 - 400 ml płytek zawieszonych w osoczu, trwa to 1-2 h, można oddawać co 4 tygodnie do 12 razy w roku.
Płytki krwi są to najmniejsze elementy morfotyczne krwi, odgrywają zasadniczą rolę w krzepliwości krwi dzięki tworzeniu czopu hamującego krwawienie i uwalnianiu wielu substancji biorących udział w procesie krzepnięcia. Zdrowy człowiek ma od 150 - 300 tys. trombocytów w 1 μl. Płytki krwi żyją ok.10 dni. Podaje się je chorym z zaburzeniami krzepnięcia, pacjentom z białaczką i nowotworami, w trakcie i po chemioterapii; - krwinki białe w procesie leukoaferezy – pobiera się 200 ml, trwa to ok. 2 h, można oddawać co 4 tygodnie do 12 razy w roku.
Krwinki białe są odpowiedzialne za rozpoznawanie i unieszkodliwienie obcych czynników, które wtargną do organizmu człowieka oraz uszkodzonych lub nieprawidłowo zbudowanych komórek organizmu (np. kom. nowotworowych). 1 μl krwi powinien zawierać około 4 – 10 tys. leukocytów. Liczba ta stanowi tylko małą część ogólnych zasobów tych krwinek w ustroju. Duże zapasy ich są stale gromadzone w szpiku kostnym, śledzionie i węzłach chłonnych, skąd wyrzucane są do krwi pod wpływem odpowiedniego impulsu. Będąc w krwi mogą zwiększyć swą liczbę nawet dziesięciokrotnie. Krwinki białe dzielą się pod względem wyglądu i budowy na kilka rodzajów:- granulocyty i monocyty niszczą ciała obce (bakterie, wirusy);
- limfocyty zdolne są do wytwarzania przeciwciał;
- krwinki czerwone w procesie erytroaferezy – pobiera się 600 ml krwinek czerwonych, trwa to ok. 1,5 h, można oddawać co 6 miesięcy.
Plazmaferezę i trombaferezę można wykonać 4 tygodnie po oddaniu krwi pełnej.
Krwinki czerwone, które służą do transportu tlenu i dwutlenku węgla, żyją przeciętnie 120 dni. Ich liczba u zdrowej kobiety sięga od 3,8 do 5,2 mln na 1μl krwi, a u mężczyzny od 4,0 do 5,9 mln na 1μl krwi. Wnętrze erytrocytów wypełnia hemoglobina – wiązek ten ma zdolność łączenia się z O2 i CO2 i nadaje im czerwone zabarwienie. Jeden erytrocyt transportuje 1000 mln cząsteczek tlenu. Osobami najbardziej potrzebującymi krwinek czerwonych są chorzy, którzy utracili krew w wyniku wypadku albo zabiegu operacyjnego.
Do góry
Autotransfuzja - zabieg przetaczania krwi, w którym biorcą i dawcą jest ta sama osoba. Przetaczanie krwi własnej stosuje się w planowanych zabiegach chirurgicznych. O dopuszczeniu do pobrania krwi decyduje lekarz na podstawie aktualnych badań i dokładnego wywiadu z pacjentem. Pobieranie krwi własnej do celów autotransfuzji może się odbywać co 3 do 7 dni. Zazwyczaj dokonywane są 1-2 zabiegi autotransfuzji. Pierwsze pobranie krwi nie może odbyć się wcześniej niż 35 dni a ostatnie co najmniej 72 godziny przed planowanym zabiegiem.
Wskazania i zalety
- Zapobieganie chorobom przenoszonym drogą transfuzji homologicznej
- Eliminacja ryzyka alloimmunizacji biorcy
- Zabezpieczenie krwi dla chorych z tzw. rzadkimi grupami krwi
- Chorzy odmawiający leczenia krwią ze względów religijnych
- Biorcy z ciężkimi powikłaniami potransfuzyjnymi w wywiadzie
- Unikanie trudności i powikłań u biorców z alloprzeciwciałami.
Przeciwwskazania:
- Zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu B lub C
- Zakażenie wirusem HIV-1, HIV-2
- Zakażenie prątkiem gruźlicy lub krętkiem bladym i inne aktywne zakażenia bakteryjne
- Stężenie Hb poniżej 10 g/dl
- Choroba serca – przeciwwskazanie względne, decyduje lekarz (konsultacja kardiologiczna), bezwzględne – niestabilna choroba wieńcowa, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, przebyty niedawno zawał, niewydolność krążenia mózgowego)
- Padaczka, guz mózgu.
Do góry
Wspierają nas
